<< Terug naar het overzicht

Geplaatst: 2007-03-13 10:50:21

De vliegeraar (Roman)

Auteur: Khaled Hosseini
Jaar: 2003


Zowel mijn vrienden als de media, van Telegraaf tot NRC, waren laaiend enthousiast. Na al deze lovende woorden, besloot ook ik me aan De vliegeraar (2003) van Khaled Hosseini te wagen. Met het resultaat dat ik de enige lijk te zijn die de behoefte voelt een kritische noot te plaatsten. Ik vond De vliegeraar namelijk niet altijd even goed. Sterker nog, ik vond de roman regelmatig sentimenteel en clichématig.

De vliegeraar is een roman met interessante thema’s, waaronder ‘vriendschap’, ‘verraad’, ‘het leven in Afghanistan’ etcetera. Om deze thema’s heen heeft Hosseini een verhaal geweven over twee jongetjes van verschillende maatschappelijke standen die uiteindelijk op brute wijze uit elkaar gedreven worden. Een schrijnende en ontroerende insteek die me zomaar aan het huilen had kunnen maken. Maar door Hosseini’s aanpak gebeurde dat allerminst.

Het begint allemaal met de vriendschap tussen de twee jongetjes, Amir en Hassan. Hassan is een Hazara, lid van een minderwaardig volk in Afghanistan, die samen met zijn vader bij de rijke Amir en zijn ‘Baba’ inwoont en voor hen werkt. Omdat de jongens even oud zijn, ontstaat een hechte vriendschap, maar door het klassenverschil van de jongens, bereikt de vriendschap nooit de door Amir zo gewenste gelijkwaardigheid. De verhouding blijft die van de meester en bediende, hoe jammer Amir dat ook vindt. Hassan is nu eenmaal de vleesgeworden underdog: ongeletterd, arm, afstammend van het Mongoolse ras en in het bezit van een hazenlip. De strijd tussen de jongens is interessant om te volgen, maar mijns inziens niet rauw en echt genoeg. Op momenten dat Amir Hassan vernedert, stelt de laatste zich als een soort Jezus op en keert zijn rechterwang toe. Herhaaldelijk zegt Hassan tegen Amir: ‘Voor jou doe ik alles.’ Zelfs als Amir de waarschijnlijk meest traumatische gebeurtenis in Hassans leven gadeslaat en niet ingrijpt, vergeeft Hassan Amir woordeloos. Zijn beleefde en verantwoorde houding komt, zelfs als het vanuit zijn minderwaardige positie begrijpelijk is, ongeloofwaardig over. Amir is eveneens een gepolijst personage. Dat hij als kind niet ingreep toen zijn beste vriend vernederd werd is niet zo best, maar dat dit voorval de rest van zijn leven bepaald, is mijns inziens wat vergezocht.

Niet alleen de vriendschap tussen de jongens komt soms onnatuurlijk over, ook Hosseini’s schets van Afghanistan is clichématig. Als Amir als volwassene naar Afghanistan gaat om zijn jeugdschuld te vereffenen wordt hij in zeer korte tijd geconfronteerd met onmetelijke armoede (bijvoorbeeld in de gestalte van een bedelaar die ongelofelijk genoeg Amir’s moeder nog gekend heeft), is hij getuige van een publieke steniging en trapt hij in de val van de Taliban. Als als klap op de vuurpijl een verweesde twaalfjarige een zelfmoordpoging doet, zonder dat dit veel bijdraagt aan het verhaal, krijg de lezer wel erg veel Afghaanse dramatiek voor z’n kiezen. Het is spijtig dat ook in deze roman –van de hand van een Afghaanse Amerikaan – wederom een summier en stigmatiserend beeld van een Oosters land wordt gegeven. Jammer want ik had graag meer gelezen over het echte Afghanistan en de echte inwoners. Uitzondering hierop is Hosseini’s beschrijving van de vliegertraditie in Afghanistan. Dat vertelde me iets nieuws en dat maakte wel indruk. Opvallend is dat Hosseini’s bloemrijke taalgebruik dan ook beter tot zijn recht komt.

Kortom: als Hosseini het had aangedurfd wat minder in sentimenten en clichés te schrijven, was ook ik heel gelukkig met De vliegeraar geweest.

Volgende keer een jubelende recensie?

© Nieke Geschiere - 2010-2018
Zegt u het maar!
14-11-2011/21:28
 » willie
Hallo Nieke, Eindelijk zal ik eens reageren. Je website ziet er prachtig uit, en goed geschreven Leuk hoor. Ga zo door...

02-01-2012/14:51
 » Maarten Lammers
Hoi Nieke, Wat leuk om jouw site eens te bekijken. Stoer hoor, een eigen site. Ziet er keurig uit. Groeten, Maarten (bekend?) Alphen aan den Rijn

04-01-2012/03:28
 » Nieke
Dag Maarten, wat leuk van je te horen! Hoe gaat het met je? Nog steeds in Alphen aan den Rijn, begrijp ik? Groeten, Nieke

19-01-2012/00:42
 » Muller
Sjesus, had ik dit maar eerder gelezen Nieke! Wat een gedrocht van een boek was het. Ja, en op je iPad zie je niet dat het dik is he? Nee. Muller is er flink ingetuind. Meneer Th heeft een aardig gedachtenexperiment bedacht, maar de dialogen tussen Remo en Maddox zijn veel te geforceerd, te gekunsteld om het meeslepend te maken. En de rol van Agra zal hij zichzelf wel toebedacht hebben. Naar mijn mening: een 4. A 5. Waarom ik dan nu toch een 7 moet invullen is mij niet helemaal duidelijk, maar goed, dat moet dan maar.

19-01-2012/00:46
 » Muller weer
Oh, ik zie dat mijn commentaar algemener geldend bedoeld is dan alleen op Th's Schervengericht... Een 8, dit maal.

24-09-2012/14:01
 » Moon Fung
Dank nogmaals voor je commentaar. Weet ik i.i.g. welke boeken ik wel/niet moet lezen de komende maanden. groetjes

01-11-2012/21:55
 » 10
10. Muller. 45. Ook de Samenzwering van Toole, bedwongen: 1969 - 1937 = 32. Toole had een boek geschreven en niemand vond het leuk. De idioten spanden tegen hem samen. Plus Toole leefde niet meer in de tijd van Boethius, de tijd waar God nog een lepel in de oppeppap had, maar in de tijd van een generaal, met dienstplicht in het bloedsaaie en dito hete Puerto Rico predikend. Dus ja, dan maar gewoon lekker eeuwig slapen, je moet toch wat. Zonde, vindt Muller 2012 - 1969 = veel jaren na dato. Maar goed, het is niet anders. Een beetje promoten dan maar, als pleister op een wonde. Toole zelf zal het worst wezen wat de idioten nog doen. Dus, lieve huidige androidgeneratie, drukt alstublieft de betreffende epub in uw mobiel, download een epubsnappende app en gaat dit lezen. November. Nederland Leest. Weet u nog wel? DDWD, RTL Boulevard en GTST moeten maar even wachten. Hier alvast een teasertje: Verklep I. wacht op de stoep op zijn shoppende moeder. 1960. New Orleans. Zij en de verkoopster babbelen levendig langs elkaar heen. Hij beoordeelt de kleding van het voorbijtrekkende voetvolk, in acht nemend de geschatte sociale status van de passanten. Zijn eigen kleding 'suggests a rich inner life'. Dan valt het oog van brigadier Mancuso op dit makkelijk arresteerbare object en stapt op I. af. Maar hij heeft zich vergist. I. is niet makkelijk arresteerbaar. Heel New Orleans raakt op stelten...


Naam:
Email:
Reactie:
Antwoord: